Hoe win je je aandacht terug?

Al jaren heb ik moeite om mijn volledige aandacht ergens bij te houden. En als ik al ergens aandacht voor heb, dan denk ik weer dat er iets anders is dat nog meer mijn aandacht verdient. En zo maak ik mijzelf gek. Het is zo erg dat ik vaak meer aan het piekeren ben over het verleden en de toekomst dat ik niet meer van het huidige moment kan genieten. Een tijdje geleden realiseerde ik mij dat dit een groot probleem is. En dat ik zelf  het probleem ben. Ik heb besloten dat het tijd is om mijn aandacht terug te winnen. In deze blog lees hoe ik de strijd aan ben gegaan.

Wat is aandacht?

Wikipedia zegt mij dat aandacht een cognitief proces is. Het is het gericht waarnemen van de omgeving. Aandacht is verwant aan begrippen als alertheid, concentratie en het selectief verwerken van informatie. Cognitief staat voor kennis, het vermogen om iets te leren. Voorbeelden van cognitieve processen zijn bijvoorbeeld aandacht (daar is hij weer!), concentratie, oriëntatie, waarnemen, denken, inprenten, herinneren, plannen maken, problemen oplossen, handelen, vaardigheden, het nemen van initiatieven en inzicht in de eigen situatie.

De uitleg op Wikipedia leert mij dat (volledige) aandacht geven te leren is. Om mijn aandacht terug te winnen moest ik eerst kijken waar ik de strijd had verloren. Deels wijd ik het gebrek aan aandacht en concentratie aan mijn opvoeding en mijn daardoor gevormde persoonlijkheid. Deels aan de tijd waarin we leven, vol met technologische afleidingen. Economen omschrijven dit tijdperk niet voor niks als de aandachtseconomie.

Je hoeft het huis niet uit te gaan. Blijf zitten aan je tafel en luister. Luister niet eens, wacht gewoon. Wacht niet eens, wees volkomen stil en alleen. De wereld zal zich bij je aandienen om te worden ontmaskerd, ze kan niet anders, in extase zal ze voor je kronkelen.

– Franz Kafka

Hoe herover ik nu weer de controle over mijn aandacht?

Een van de meest voor de hand liggende manier om meer aandacht te krijgen voor het nu is het beoefenen van mindfulness en mediteren. Mindfulness staat voor open en bewust aanwezig zijn in het huidige moment. Mediteren is een staat van bewustzijn dat zich niet bezighoudt met wat je allemaal al gedaan hebt of nog moet gaan doen. De essentie van meditatie is niets meer of minder dan het je volle aandacht geven aan de ervaring van het huidige moment.

Om mindfulness en mediteren onder de knie te krijgen heb ik technologie nu eens voor mij laten werken, in plaats van mij af te leiden. Sinds ongeveer twee jaar gebruik ik dagelijks de app Headspace. In deze app zit een grote verscheidenheid aan geleide meditaties rondom verschillende thema’s. De kunst tijdens deze meditaties is niet om niet na te denken, maar om bij afleiding je aandacht weer terug te brengen naar het focuspunt, in de meeste gevallen de ademhaling. Op deze manier train je de aandachtsspier. Meditatie wordt niet voor niks een mentale workout genoemd. Mediteren geeft mij in ieder geval rust, focus en leert mij om gerichte aandacht te geven aan het moment. Mocht je behoefte hebben aan meer diepgang of extra ondersteuning, raad ik je aan op zoek te gaan naar een coach, zoals ik dat ook heb gedaan.

Wat kan ik nog meer doen behalve mediteren?

Buiten deze formele oefening kan je in het dagelijks leven ook een aantal zaken ondernemen die je gaan helpen meer aandacht te krijgen voor je omgeving. Zaken die je vaak op de automatische piloot doet worden interessanter als je ze met aandacht doet. Dit deel van mindfullness vind ik lastiger omdat dit gewoontes zijn die al jaren vastgeroest zitten in mijn systeem. Een goed bord eten schans ik in ongeveer twee minuten naar binnen, in plaats van te genieten van elke hap.

Een ander manier om je aandacht terug te winnen is dat er minder mogelijkheden zijn om afgeleid te zijn. Door meer pull dan push in je leven toe te passen, iets waar ik al eerder een blog over heb geschreven. En de dingen die ik dan wel doe, kan ik meer dan meer aandacht geven. Klinkt logisch toch? Nu alleen nog even doen. En dat is nogal een uitdagend voor iemand die altijd bang is dat hij wat mist. En die al ruim 20 jaar vergroeid is met zijn telefoon en altijd maar nieuwe dingen wilt horen, lezen of zien.

Aandacht is misschien nog wel het grootste goed wat we hebben. Dit is dus het moment om de strijd om je aandacht te winnen. Het is het waard.